Toyota, otomobil üretimindeki bir sonraki büyük dönüşümünü robotik teknolojiler ve fiziksel yapay zekâ üzerine kurmaya hazırlanıyor. Japon otomotiv devi, kendi fabrikaları, grup şirketleri ve önemli tedarikçilerini kapsayan üretim ağında yaklaşık 400 bin robotun yenilenmesi veya devreye alınmasının gerekebileceğini öngörüyor.
Şirketin yatırımcılara aktardığı tahminlere göre fabrika modernizasyonunun maliyeti, 2028 yılından itibaren yıllık yaklaşık 1 trilyon yene, güncel hesaplamayla yaklaşık 6,4 milyar dolara ulaşabilir.
Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor: Toyota henüz her yıl kesin olarak bu miktarı harcayacağını açıklamış değil. Açıklanan rakamlar, şirketin üretim tesislerini yenilemesi ve robot kullanımını genişletmesi durumunda ortaya çıkabilecek ölçeği gösteren bir yatırım tahmini niteliğinde.
Toyota’nın hedefinde yaklaşık 400 bin robot var
Toyota’nın Avrupa operasyonları tarafından yatırımcılara yapılan teknoloji sunumunda paylaşılan plana göre robotlaşma süreci yalnızca Toyota fabrikalarıyla sınırlı kalmayacak.
Yaklaşık 150 bin robotun Toyota ve Toyota Grubu tesislerinde, yaklaşık 250 bin robotun ise tedarikçi ve iş ortaklarının üretim sahalarında yer alabileceği belirtiliyor.
400 bin rakamının tamamı yeni satın alınacak insansı robotlardan oluşmuyor. Planın içerisinde mevcut ve yaşlanan endüstriyel robotların yenilenmesi, yeni üretim robotlarının kurulması, lojistik otomasyon sistemleri ve gelecekte insanlarla birlikte çalışabilecek yeni nesil robotlar bulunuyor.
Başka bir ifadeyle Toyota’nın hedefi bir gecede yüz binlerce humanoid robotu fabrikalara yerleştirmek değil. Şirket, fabrikaların yenileme takvimleri doğrultusunda uzun vadeli bir otomasyon dönüşümü planlıyor.
Robotlar insanların yerini almak yerine onlardan öğrenecek
Toyota’nın yaklaşımının en dikkat çekici taraflarından biri ise insan çalışanların üretim sürecinden tamamen çıkarılmasının hedeflenmemesi.
Şirket özellikle Japon üretim kültüründe “takumi” olarak adlandırılan, uzun yılların deneyimine sahip usta çalışanların bilgi ve becerilerini yeni nesil robotlara aktarmayı amaçlıyor.
Toyota’nın planında robotlar; tekrarlanan, fiziksel olarak yorucu veya otomasyona uygun işleri üstlenirken insanların deneyim, kalite kontrolü ve karar verme gerektiren görevlerde rolünü koruması öngörülüyor.
Böylece yıllar içerisinde kazanılmış üretim bilgisinin yalnızca çalışanların kişisel deneyimine bağlı kalmaması, gelecekte robot sistemlerine de aktarılabilmesi hedefleniyor.
Toyota’nın ELEY robotu insan hareketlerinden öğreniyor
Toyota’nın üzerinde çalıştığı teknolojinin en önemli örneklerinden biri ELEY isimli robot platformu.
ELEY adı, Embodied Learning robot for Enhanced Yield ifadesinin kısaltmasından geliyor. Toyota robotu, insanlarla birlikte çalışabilecek ve çevresindeki nesnelerle hassas şekilde etkileşime girebilecek yeni nesil bir platform olarak geliştiriyor.
Robotun insan vücuduna benzer eklem yapısı sayesinde insanların yaptığı hareketleri öğrenmesi kolaylaştırılıyor. Toyota’nın geliştirdiği fiziksel yapay zekâ sistemleri sayesinde ELEY, insan tarafından gerçekleştirilen bir görevin örneklerini gözlemleyerek aynı işi yapmayı öğrenebiliyor.
Toyota’nın resmi açıklamalarında bu yaklaşım, geleneksel olarak her hareketi önceden programlanan endüstriyel robotlardan farklı bir sistem olarak tanımlanıyor.
Yeni nesil robotların yalnızca verilen komutları uygulaması yerine insan hareketlerinden öğrenmesi ve farklı durumlara uyum sağlaması hedefleniyor.
Büyük Davranış Modelleri robotlara fiziksel beceri kazandırıyor
Toyota’nın robot teknolojisinin merkezinde yapay zekâ tarafında geliştirilen Large Behavior Models, yani Büyük Davranış Modelleri bulunuyor.
Büyük dil modellerinin metin ve dil üzerinde yaptığı öğrenmeye benzer şekilde bu sistemler robotların fiziksel hareketleri ve görevleri öğrenmesine yardımcı oluyor.
Bir parçayı kutudan almak, başka bir alana yerleştirmek veya iki elin koordinasyonunu gerektiren işleri gerçekleştirmek gibi insanlar açısından basit görünen görevler robotlar için oldukça karmaşık olabiliyor.
Toyota’nın hedefi, robotlara her hareketin ayrı ayrı kodlanması yerine usta çalışanların gerçekleştirdiği hareketlerin örnek olarak gösterilmesi ve sistemin bu örneklerden öğrenmesi.
Bu teknoloji başarılı şekilde ölçeklenebilirse bir fabrikada öğrenilen üretim becerisinin gelecekte başka Toyota tesislerindeki robotlara aktarılması da mümkün hale gelebilir.
Toyota neden robot yatırımlarını hızlandırıyor?
Otomotiv endüstrisinde robot kullanımı yeni bir gelişme değil. Kaynak, boya ve gövde üretimi gibi birçok işlem onlarca yıldır endüstriyel robotlarla gerçekleştiriliyor.
Ancak yeni nesil robotların farkı daha esnek olmaları.
Geleneksel üretim robotları çoğunlukla belirli bir noktada sürekli aynı hareketi gerçekleştirirken yapay zekâ destekli sistemlerin farklı parçaları tanıması, değişen üretim koşullarına uyum sağlaması ve insanlarla daha yakın çalışması hedefleniyor.
Toyota açısından bu dönüşümün birkaç önemli nedeni bulunuyor. Yaşlanan fabrika ekipmanlarının yenilenmesi, iş gücü sorunları, üretim verimliliğinin artırılması ve farklı otomobil modellerinin aynı üretim hatlarında daha esnek biçimde üretilebilmesi bunların başında geliyor.
Özellikle elektrikli, hibrit ve içten yanmalı motorlu otomobillerin aynı dönemde üretilmesi, otomobil fabrikalarındaki üretim çeşitliliğini giderek artırıyor.
Daha esnek robot sistemleri Toyota’nın aynı üretim hattını farklı araç ve güç aktarma sistemlerine daha hızlı uyarlamasına yardımcı olabilir.
Asıl hedef daha tutarlı üretim kalitesi olabilir
Toyota’nın robot yatırımlarında maliyet avantajı kadar önemli bir diğer konu da üretim kalitesinin standartlaştırılması.
Otomobil üretiminde aynı model dünyanın farklı fabrikalarında üretilebiliyor. İnsan deneyiminin robot sistemlerine aktarılması ise farklı tesislerde gerçekleştirilen işlemlerin birbirine daha fazla yaklaşmasına yardımcı olabilir.
Bunun sonucunda aynı modelin farklı fabrikalarda üretilen versiyonları arasındaki üretim toleranslarının ve kalite farklılıklarının azaltılması mümkün olabilir.
Toyota’nın “robotlar ve ustalar birlikte çalışacak” yaklaşımı bu nedenle yalnızca iş gücü maliyetlerini düşürmeye yönelik bir otomasyon programı olarak görülmemeli.
Şirket, Toyota Üretim Sistemi’nin yıllardır geliştirdiği insan deneyimini yapay zekâ ve robot teknolojileriyle birleştirmeye çalışıyor.
Otomobil fabrikalarının geleceğinde insan ve robot birlikte çalışabilir
Toyota yaklaşık 400 bin robotluk dönüşüm planını hayata geçirirse proje otomotiv endüstrisindeki en büyük fabrika otomasyonu programlarından biri haline gelebilir.
Üstelik Toyota bu konuda yalnız değil. Hyundai gibi diğer büyük otomotiv üreticileri de humanoid robotların fabrikalarda kullanılması üzerinde çalışıyor. Robotik teknolojilerin önümüzdeki yıllarda otomobil üretimindeki rolünün giderek büyümesi bekleniyor.
Toyota’nın yaklaşımında ise önemli bir fark bulunuyor: şirket, insan çalışanları tamamen ortadan kaldırılmış fabrikalar yerine insanların deneyimi ile robotların hızını ve tekrarlanabilirliğini bir araya getiren üretim modeli üzerinde duruyor.
Toyota’nın 2028 sonrasında yıllık 1 trilyon yen seviyesine ulaşabileceği belirtilen otomasyon yatırımlarının ne kadarının gerçekten gerçekleştirileceği henüz kesinleşmiş değil. Ancak 400 bin robotluk tahmin bile şirketin geleceğin otomobil fabrikalarına ne ölçekte hazırlandığını göstermeye yetiyor.
