Türkiye, kamu kurumlarında yapay zeka kullanımını yaygınlaştırmaya hazırlanıyor. 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı kapsamında kamu çalışanlarına temel yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verilmesi zorunlu hale getirilecek. Kurumlarda yapay zeka çalışmalarından sorumlu üst düzey yöneticiler görevlendirilecek, ilk 12 ay içinde ise en az 10 bakanlıkta onlarca pilot yapay zeka projesinin başlatılması hedeflenecek.
Yeni dönemin en dikkat çeken başlıklarından biri ise kamu personelinin yapay zeka konusunda sistematik olarak eğitilmesi olacak. Eğitimlerin yalnızca yapay zekanın nasıl kullanılacağını öğretmesi değil, aynı zamanda kişisel verilerin korunması, yanlış bilgiyle mücadele, deepfake içeriklerin fark edilmesi ve üretken yapay zekanın güvenli kullanımı gibi kritik konuları da kapsaması planlanıyor.
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, 2026-2030 döneminde ülkenin yapay zeka alanındaki yol haritasını belirliyor. Plan; “fark et, istifade et, üret ve yönet” olmak üzere dört temel eksen üzerine kurulu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 13 Haziran 2026’da açıklanan plan kapsamında toplum genelinde yapay zeka okuryazarlığının artırılması da temel hedeflerden biri olarak belirlendi.
Kamu çalışanlarına yapay zeka eğitimi zorunlu olacak
Yeni uygulamayla kamu personeline e-öğrenme yöntemiyle temel yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verilecek.
Bunun yanında çalışanların görev ve sorumluluklarına göre farklı kısa uygulama modülleri hazırlanacak. Böylece örneğin insan kaynaklarında çalışan bir personel ile veri analizi veya vatandaş hizmetlerinde çalışan personelin ihtiyaç duyduğu yapay zeka eğitiminin farklılaştırılması mümkün olacak.
Eğitimlerin kamu kurumlarının insan kaynakları sistemleri üzerinden zorunlu tutulması ve personelin eğitim sürecindeki performansının takip edilmesi öngörülüyor. Çalışanların yalnızca eğitimi tamamlayıp tamamlamadığı değil, başarı seviyeleri de düzenli olarak izlenecek.
Üretken yapay zekanın güvenli kullanımı öğretilecek
Eğitim programının içeriği, kamu kurumlarında yapay zekanın oluşturabileceği fırsatlar kadar risklere karşı farkındalık oluşturmayı da amaçlıyor.
Programlarda öne çıkması beklenen konular arasında:
- Yapay zekanın temel kavramları,
- Üretken yapay zeka araçlarının güvenli kullanımı,
- Kişisel ve kurumsal verilerin korunması,
- Yanlış bilgi ve manipülatif içeriklerin tespit edilmesi,
- Deepfake (derin sahte) içeriklere karşı farkındalık,
- Etik ve sorumlu yapay zeka kullanımı
yer alıyor.
Özellikle kamu personelinin üretken yapay zeka araçlarına hassas veya kişisel verileri kontrolsüz şekilde aktarmasının önüne geçilmesi, kamuda yapay zeka kullanımının en önemli güvenlik başlıklarından biri olacak.
Eğitim sonunda mikro sertifika verilecek
Kamu personelinin eğitim süreci yalnızca derslerin tamamlanmasıyla sona ermeyecek.
Çalışanların eğitim sonunda ölçme ve değerlendirmeye tabi tutulması, elde edilen sonuçlara göre ise seviye bazlı mikro sertifikalar verilmesi planlanıyor.
Bu sertifikalar, personelin temel yapay zeka yetkinliklerini ve eğitim programındaki başarı seviyesini gösterecek.
Böylece kamu çalışanlarının yapay zeka konusunda sahip olduğu yetkinliklerin kurumsal ölçekte takip edilebildiği bir sistem oluşturulması amaçlanıyor.
Kamu kurumlarında yapay zekadan sorumlu yöneticiler olacak
Dönüşüm yalnızca çalışanların eğitilmesiyle sınırlı kalmayacak.
Kamu kurumlarında yapay zeka çalışmalarını koordine etmek üzere bu alandan sorumlu birim amiri veya doğrudan başkana bağlı üst düzey bir yönetici görevlendirilecek.
Görevlendirilecek yöneticinin kurum içerisindeki yapay zeka projelerini ve uygulamalarını içeren portföyü yönetmesi, projelerin ilerleme durumunu takip etmesi ve çalışmalar hakkında düzenli raporlama yapması planlanıyor.
Bu nedenle yeni sistem, kamuda yapay zekanın bireysel çalışanların kullandığı bir araç olmaktan çıkarılarak kurumsal bir dönüşüm programı içerisinde ele alınacağını gösteriyor.
Kurumlar 12 haftada 3 yıllık yapay zeka yol haritası hazırlayacak
Yapay zekadan sorumlu yöneticilerin görevlendirilmesinin ardından kamu kurumlarının önündeki önemli görevlerden biri kendi yapay zeka stratejilerini hazırlamak olacak.
Kurumların görevlendirmelerin tamamlanmasından itibaren 12 hafta içerisinde üç yıllık “Yapay Zeka Yol Haritası” hazırlaması planlanıyor.
Bunun yanında kurumlar yıllık yapay zeka hedeflerini de belirleyecek.
Hazırlanacak yol haritalarında yapay zekanın hangi süreçlerde kullanılabileceği, hangi projelerin öncelikli olacağı ve başarılı çalışmaların nasıl daha geniş ölçekte uygulanacağı gibi konuların belirlenmesi bekleniyor.
Kamuda “tara-pilotla-ölçekle” modeli kullanılacak
Kamu kurumlarında yeni yapay zeka projeleri doğrudan geniş çaplı olarak uygulamaya alınmayacak.
Bunun yerine “tara-pilotla-ölçekle” yaklaşımı kullanılacak.
İlk aşamada kurumların süreçleri incelenerek yapay zekadan faydalanılabilecek alanlar tespit edilecek. Ardından potansiyeli yüksek alanlarda küçük ölçekli pilot uygulamalar başlatılacak.
Belirlenen başarı kriterlerini karşılayan projelerin ise 6 ila 12 ay içerisinde ölçeklendirilerek daha yaygın şekilde kullanılması hedefleniyor.
Bu yaklaşım, özellikle kamu gibi büyük ölçekli yapılarda başarısız veya beklenen faydayı sağlamayan projelere yüksek miktarda kaynak ayrılmasının önüne geçmeyi amaçlayan önemli bir yöntem olarak öne çıkıyor.
İlk 12 ayda en az 30 yapay zeka pilotu
Eylem Planı’nın kamudaki dönüşüm için belirlediği hedefler oldukça dikkat çekici.
İlk 12 aylık dönemde en az iki pilot dalgasıyla, 10 veya daha fazla bakanlıkta toplam en az 30 yapay zeka pilot projesinin başlatılması hedefleniyor.
Aynı dönemde en az 10 kritik kamu hizmetinde pilot aşamasından geniş ölçekli kullanıma geçişi sağlayacak uçtan uca bir “pilot-ölçek hattı” kurulması planlanıyor.
Başarılı yapay zeka uygulamaları böylece tek bir kurum veya küçük bir kullanıcı grubuyla sınırlı kalmayarak daha geniş kamu hizmetlerine aktarılabilecek.
e-Devlet’e yapay zeka destekli hizmetler geliyor
Türkiye’nin kamu sektöründeki yapay zeka dönüşümünün vatandaşlara doğrudan yansıyacağı en önemli platformlardan biri e-Devlet Kapısı olacak.
Eylem Planı kapsamında e-Devlet, vatandaşların yapay zeka destekli kamu hizmetlerini doğrudan deneyimleyebileceği öncelikli dönüşüm alanlarından biri olarak konumlandırılıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan da planın açıklandığı zirvede elektronik devletin yapay zeka destekli hizmetler için önemli bir uygulama alanı olacağını belirtmişti.
Planlanan uygulamalar arasında kişiselleştirilmiş hizmet yönlendirmesi, başvuruların ön kontrolü ve akıllı belge desteği gibi özellikler bulunuyor.
İlk aşamada en az 5 yapay zeka destekli vatandaş hizmetinin e-Devlet üzerinden pilot olarak kullanıma sunulması ve daha sonra ölçeklendirilmesi hedefleniyor.
Yapay zeka kararlarında insan gözetimi devam edecek
Kamuda yapay zekanın kullanımının artması beraberinde veri güvenliği ve algoritmik karar sistemleriyle ilgili önemli soruları da getiriyor.
Bu nedenle e-Devlet ve diğer kamu hizmetlerinde geliştirilecek yapay zeka uygulamalarında kişisel verilerin korunması, sistemlerin verdiği kararların açıklanabilir olması ve insan gözetiminin devam etmesi temel ilkeler arasında bulunuyor.
Ayrıca kamu kurumlarında kullanılacak yüksek etkili yapay zeka sistemlerinin belgelendirme ve değerlendirme süreçlerinden geçirilmesi öngörülüyor.
Bu yaklaşım, özellikle vatandaşların haklarını doğrudan etkileyebilecek kamu kararlarının tamamen kontrolsüz algoritmalara bırakılmasının önüne geçilmesi açısından önem taşıyor.
Türkiye kamuda yapay zekayı hızla yaygınlaştırmayı hedefliyor
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı yalnızca kamu kurumlarını değil, ülke genelindeki yapay zeka ekosistemini geliştirmeyi hedefleyen daha geniş bir strateji içeriyor.
Plan kapsamında Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı Programı oluşturulması ve 81 ilde düzenlenecek çalışmalarla iki yıl içinde 5 milyon kişinin yapay zeka konusunda eğitilmesi hedefleniyor. Ayrıca 10 bin ileri düzey yapay zeka uzmanı ile 100 bin yapay zeka uygulama profesyonelinin yetiştirilmesi planlanıyor.
Kamudaki zorunlu yapay zeka eğitimi ise bu dönüşümün en geniş kapsamlı adımlarından biri olmaya aday.
Kamu çalışanlarının temel yapay zeka bilgisinden veri güvenliğine kadar farklı konularda eğitim alması; ardından kurumların kendi yapay zeka yol haritalarını oluşturması ve başarılı projelerin e-Devlet dahil olmak üzere vatandaş hizmetlerine taşınması, önümüzdeki yıllarda Türkiye’deki kamu hizmetlerinin çalışma biçimini önemli ölçüde değiştirebilir.
