Meta Tepkiler Sonrası Web Sitelerini Tarama Şartlarını Değiştirdi: Yapay Zeka Eğitimi Tartışması Bitmedi

Meta, işletmelerin internet sitelerindeki içeriklerin şirket tarafından taranmasına izin veren ve özellikle yapay zeka eğitimi konusunda büyük tartışma yaratan yeni ticari kullanım şartlarında geri adım sayılabilecek bir değişiklik yaptı. Şirket, eleştirilerin ardından şartlardaki bazı ifadeleri daraltırken, daha önce açıkça kullanılan “train” yani “eğitmek” ifadesini de yeni metinden çıkardı.

Ancak değişiklik, Meta’nın işletmelere bağlı internet sitelerini tarama yetkisinin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Yeni metin hâlâ otomatik yazılımlar, botlar ve web tarayıcıları aracılığıyla internet sitelerinden veri toplanmasına izin veren hükümler içeriyor.

Bu nedenle yayıncılar ve medya kuruluşları açısından en büyük soru işareti devam ediyor: Meta tarafından toplanan içerikler gelecekte yapay zeka sistemlerinin geliştirilmesinde kullanılabilir mi?

Meta: “Sizi duyduk”

Meta’nın tartışmalı yeni ticari şartları 30 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

İlk yayımlanan metin, Meta’nın işletme hesaplarıyla bağlantılı web sitelerine otomatik yazılımlar göndererek içerikleri tarayabileceğini ve elde edilen verileri ürünlerini geliştirmek, araştırmak ve eğitmek amacıyla kullanabileceğini belirtiyordu.

Bu ifade özellikle haber yayıncıları ve telif hakkı sahipleri arasında ciddi tepkiye yol açtı. News/Media Alliance, ilk şartların şirketlere ait telifli içerikler üzerinde Meta’ya fazlasıyla geniş yetkiler sağlayabileceğini savundu. Birlik, işletmeler açısından şartları reddetmenin pratikte Meta’nın ticari ürünlerini kullanmayı bırakmak anlamına gelebileceğine de dikkat çekti.

Tepkilerin ardından Meta, şartlarda değişiklik yaptı.

Şirket yaptığı açıklamada:

“Sizi duyduk ve açıklığa kavuşturmak istiyoruz: Birleştirdiğimiz tarama şartları yalnızca reklam ve işletme ürünlerimiz için geçerliydi ve bunu şartlarda daha açık hale getirdik.”

ifadelerini kullandı.

“Yapay zeka eğitimi” ifadesi kaldırıldı

Değişikliğin en dikkat çekici kısmı, önceki metinde bulunan “train” kelimesinin yeni sürümden çıkarılması oldu.

Güncellenen ifadelerde Meta’nın topladığı içerikleri kullanabileceği alanlar artık daha belirgin biçimde “reklam ve işletme ürünleri” kapsamında tanımlanıyor.

Bu değişiklik ilk metne kıyasla daha dar bir kullanım alanı oluşturuyor gibi görünse de Meta’nın web sitelerini tarama yetkisinin kendisi kaldırılmış değil. Güncel taslak hâlâ Meta veya şirket adına hareket eden tarafların otomatik yazılımlar kullanabilmesine izin veriyor.

Şartlarda bunlar arasında:

• web scraper’lar,
• botlar,
• robotlar,
• spider’lar,
• crawler’lar,
• user agent yazılımları

gibi teknolojiler açık şekilde sıralanıyor.

Meta ayrıca bağlantılı alan adlarına, web sayfalarına ve URL’lere erişme, bunları indeksleme, önbelleğe alma, analiz etme ve belirli aralıklarla güncel verileri çekme yetkisini şartlarda tutmaya devam ediyor.

Yayıncıların endişesi tamamen ortadan kalkmış değil

News/Media Alliance temsilcisi Sam Quigley’e göre yapılan değişiklik temel sorunu tamamen çözmüyor.

Quigley, yeni ifadelerin Meta’nın topladığı yayıncı içeriklerini hangi amaçlarla kullanabileceğini sınırlandırıyor olabileceğini, ancak şirketin bu içerikleri ilk etapta taramasına ve elde etmesine engel oluşturmadığını savunuyor.

Bir diğer önemli nokta ise yapay zeka eğitiminin açıkça yasaklanmamış olması.

Başka bir ifadeyle Meta artık şartlarda doğrudan “bu içerikleri ürünlerimizi eğitmek için kullanabiliriz” demiyor. Ancak “yapay zeka eğitimi için kullanmayacağız” şeklinde açık bir yasak da bulunmuyor.

Bu nedenle tartışma yalnızca metinden tek bir kelimenin çıkarılmasıyla sona ermiş değil.

robots.txt neden bu kadar önemli?

Tartışmanın teknik tarafında ise robots.txt dosyası bulunuyor.

Robots.txt, internet sitesi sahiplerinin web tarayıcılarına sitelerinin hangi bölümlerine erişebileceklerini bildirmesine yarayan uzun süredir kullanılan bir internet standardı.

Örneğin bir site sahibi belirli bir yapay zeka botunun sayfalarını taramasını istemiyorsa robots.txt üzerinden söz konusu bot için erişim kısıtlaması tanımlayabiliyor.

Meta, yaptığı açıklamada mevcut web tarayıcılarının çalışma şeklinin değiştirilmediğini ve içerik sahiplerinin robots.txt aracılığıyla tercihlerini belirtmeye devam edebileceğini söylüyor.

Fakat eleştirilerin önemli bir kısmı da tam olarak burada başlıyor.

Meta’nın güncellenen ticari şartlarında robots.txt tercihlerinin her durumda üstün tutulacağı açık biçimde garanti altına alınmış değil.

Bu nedenle yayıncılar, şirket robots.txt dosyalarına zaten uyacağını söylüyorsa bunun neden sözleşme şartlarına açık bir madde olarak eklenmediğini sorguluyor.

Meta’nın yapay zeka botları zaten birbirinden ayrılıyor

Meta’nın web tarama altyapısı tek bir bottan oluşmuyor. Şirket farklı amaçlarla kullanılan ayrı tarayıcılara sahip.

Meta’nın belgelerinde yer alan botlar arasında meta-externalagent isimli tarayıcı özellikle dikkat çekiyor. Bu bot, temel yapay zeka modellerinin eğitimi ve içerik indeksleme amacıyla kullanılabiliyor.

Bunun yanında Meta AI arama sonuçlarına yardımcı olan ayrı tarayıcıların yanı sıra reklam ve işletme ürünleriyle ilişkili botlar da bulunuyor.

Bu ayrım oldukça önemli. Çünkü internet sitesi sahipleri teorik olarak Meta’nın bağlantı önizlemelerinde veya arama sonuçlarında kullanılan botlarına izin verirken, yapay zeka eğitimiyle ilişkili belirli tarayıcıları engelleyebilir.

Ancak robots.txt teknik olarak bağlayıcı bir güvenlik duvarı değil. Web tarayıcılarının bu talimatlara uyması gerekiyor. Dolayısıyla tartışma yalnızca Meta’nın sözleşmesine değil, yapay zeka çağında robots.txt standardının gelecekte ne kadar güçlü bir kontrol mekanizması olarak kalacağına kadar uzanıyor.

Yapay zeka ajanları yeni bir sorun yaratıyor

Konu klasik arama motoru botlarıyla da sınırlı değil.

Son yıllarda yaygınlaşan yapay zeka ajanları, kullanıcı adına web sitelerine girerek bilgi toplayabiliyor, ürün araştırabiliyor veya çeşitli görevleri yerine getirebiliyor.

Buradaki temel fark, klasik bir crawler’ın büyük miktarda web sayfasını otomatik şekilde indekslemesiyle, bir kullanıcının isteği üzerine belirli bir sayfaya erişen yapay zeka ajanının aynı kategoriye girip girmediği konusunda ortaya çıkıyor.

Bazı teknoloji şirketleri kullanıcı tarafından tetiklenen ajanları klasik botlardan ayrı değerlendiriyor. Bu durum, robots.txt kurallarının yapay zeka ajanlarına nasıl uygulanacağı konusunda internet genelinde yeni bir tartışma başlatmış durumda.

Meta’nın mevcut şartları şirketin yapay zeka ajanlarının robots.txt dosyalarını tamamen görmezden geleceğini söylemiyor. Dolayısıyla böyle bir sonuca ulaşmak şu aşamada doğru olmaz.

Ancak şirketlerin ajan tabanlı sistemlere yaptığı yatırımlar arttıkça, internet sitelerinin otomatik sistemlere hangi verileri açacağını belirleyen kuralların önümüzdeki yıllarda çok daha önemli hale gelmesi bekleniyor.

Yeni Meta şartları kimleri kapsıyor?

Meta’nın güncellenmiş Commercial Terms şartları yalnızca büyük şirketleri veya medya kuruluşlarını ilgilendirmiyor.

Facebook, Instagram, Messenger veya WhatsApp gibi Meta hizmetlerini ticari amaçlarla kullanan işletmeler de bu şartların kapsamına girebiliyor.

Buna;

Meta Business Suite kullanan şirketler, Facebook sayfası yöneten işletmeler, Meta üzerinden reklam veren markalar, ürün kataloğu kullanan mağazalar ve çeşitli ticari Meta hizmetlerinden yararlanan işletmeler dahil olabiliyor.

Dolayısıyla tartışmalı madde yalnızca büyük haber siteleri açısından değil, Meta platformlarında faaliyet gösteren ve aynı zamanda kendi web sitesine sahip küçük işletmeler açısından da önem taşıyor.

Meta geri adım attı ancak tartışma henüz bitmiş değil

Meta’nın yeni değişikliği ilk yayımlanan şartlara kıyasla yayıncılar açısından önemli bir iyileştirme olarak değerlendirilebilir.

Özellikle “train” ifadesinin kaldırılması ve kullanım amacının reklam ile işletme ürünleriyle sınırlandırılması, şirketin gelen eleştirileri dikkate aldığını gösteriyor.

Buna karşın Meta’nın web sitelerini otomatik sistemlerle taramasına izin veren geniş yetkiler şartlarda kalmaya devam ediyor.

En önemli belirsizliklerden biri de Meta’nın elde ettiği içeriklerin yapay zeka sistemlerinde kullanımının sözleşmede açık ve kesin biçimde yasaklanmamış olması.

Bu nedenle 30 Ekim 2026’da yürürlüğe girmesi planlanan yeni şartların, özellikle yayıncılar, içerik üreticileri ve internet sitesi sahipleri tarafından yakından takip edilmesi bekleniyor.

Yapay zeka şirketleri ile içerik üreticileri arasındaki veri, telif ve web tarama tartışması büyürken, robots.txt gibi internetin onlarca yıllık teknik standartlarının da yapay zeka çağında yeniden tanımlanması gerekebilir.