ChatGPT ve Gemini’ye Hayatınızı Sorgulatacak 7 Soru Soruldu: Cevapları Bakış Açısını Değiştirdi
Yapay zeka araçları yalnızca metin yazmak, araştırma yapmak veya kod oluşturmak için kullanılmıyor. Bazı kullanıcılar ChatGPT ve Google Gemini’yi kişisel düşüncelerini sorgulamak ve kendilerine farklı bir açıdan bakmak için de kullanıyor. Yapılan yeni bir denemede iki yapay zeka modelinden insanların kendilerine sorması gereken en zor ve dürüst soruları hazırlamaları istendi.
Tom’s Guide yazarı Elton Jones, 40 yaşına yaklaşırken hayatının bazı bölümlerini yeniden değerlendirmek amacıyla ChatGPT ve Gemini’ye insanların kendilerine sorması gereken en acımasız derecede dürüst soruları sordu. İki yapay zekadan gelen cevaplar arasından yedi soruyu seçen Jones, bu soruların bazı alışkanlıklarını ve hayata bakışını değiştirmesine neden olduğunu belirtiyor.
ChatGPT’nin önerdiği 3 soru
ChatGPT’nin yaklaşımı temel olarak insanların istedikleri hayat ile gerçekte yaşadıkları hayat arasındaki farkı sorgulamasına dayanıyor.
Modelin verdiği sorular arasından üç tanesi özellikle öne çıktı.
1. Gerçekten mutlu muyum, yoksa mutsuz olmaya mı alıştım?
İlk soru oldukça basit görünse de konfor alanı konusunda önemli bir noktaya dokunuyor.
Uzun süredir devam eden bir yaşam düzeni güvenli hissettirebilir. Ancak alışılmış olması, o düzenin kişiyi gerçekten mutlu ettiği anlamına gelmeyebilir.
Buradaki temel soru şu:
Hayatınızdaki bazı şeyleri gerçekten istediğiniz için mi sürdürüyor, yoksa değişiklik yapmaktan çekindiğiniz için mi devam ettiriyorsunuz?
Jones da bu sorunun ardından hayatındaki bazı alanların yıllardır aynı kaldığını fark ettiğini anlatıyor. Özellikle kendi evine çıkmak gibi büyük değişiklikleri sürekli ertelemesinin arkasında konfor alanından çıkma korkusunun bulunduğunu düşünüyor.
2. Kabul edersem değişmemi gerektirecek hangi gerçeği kendimden saklıyorum?
ChatGPT’nin ikinci sorusu kişinin zaten farkında olduğu ancak sonuçlarıyla yüzleşmek istemediği konulara odaklanıyor.
Bu bir ilişki, kariyer kararı, kötü bir alışkanlık veya uzun zamandır ertelenen kişisel bir hedef olabilir.
İnsan bazen problemin ne olduğunu bilmesine rağmen çözümün getireceği değişikliklerden kaçınabiliyor.
Jones için bunun karşılığı reddedilme korkusu olmuş. Yazar, romantik ilişkiler konusunda başarısız olma ihtimalinden çekinmesinin yeni insanlarla tanışmasını engellediğini fark ettiğini söylüyor.
Bu nedenle her denemenin olumlu sonuçlanmayacağını kabul ederek başarısız deneyimleri de öğrenme sürecinin bir parçası olarak görmeye karar vermiş.
3. Hayatım yarın sona erse bugün endişelendiğim hangi şeyler için pişman olurdum?
ChatGPT’nin üçüncü sorusu ise insanların zamanlarını ve zihinsel enerjilerini neye harcadığını sorguluyor.
Başkalarının düşünceleri, geçmişte yaşanan tartışmalar, iş hayatındaki küçük problemler veya sürekli ertelenen deneyimler günlük yaşam içerisinde olduğundan çok daha önemli görünebiliyor.
Ancak uzun vadeli düşünüldüğünde bunların bir kısmının aslında hayatın merkezinde olmadığı anlaşılabiliyor.
Jones, özellikle yabancı insanların kendisi hakkındaki düşüncelerini gereğinden fazla önemsemesinin bazı deneyimlerden uzak durmasına neden olduğunu fark etmiş.
Örneğin daha önce çeşitli geek etkinlikleri ve kongrelere cosplay kıyafetleriyle katılmak istemesine rağmen insanların bakışlarından çekindiği için bunu yapmamış.
ChatGPT’nin sorusu sonrasında ise başkalarının kısa süreli yorumlarının kişisel tercihlerinin önüne geçmemesi gerektiğine karar verdiğini anlatıyor.
Gemini’nin önerdiği 4 soru
Google Gemini’nin yaklaşımı ise biraz daha fazla kişisel sorumluluk ve davranışlar ile sonuçlar arasındaki ilişkiye odaklanıyor.
Jones, Gemini’nin verdiği sorular arasından dört tanesinin özellikle dikkat çekici olduğunu söylüyor.
4. Kendi oluşturduğum bir problemi başkasının çözmesini mi bekliyorum?
İnsanların yaşadığı her problemin kendi kontrolünde olduğunu söylemek elbette doğru değil.
Ancak bazı durumlarda problemi çözebilecek adımlar atmak mümkün olmasına rağmen dış koşulların değişmesi beklenebiliyor.
Gemini’nin sorusu tam olarak bu ayrımı sorgulatıyor:
Karşınızdaki gerçekten kontrolünüz dışında bir engel mi, yoksa harekete geçme sorumluluğunu başka birine mi bırakıyorsunuz?
Jones bu sorunun ardından uzun süredir yeterince iletişim kurmadığı eski arkadaşlarını düşünmüş.
Özellikle lise ve üniversite döneminden arkadaşlarıyla zaman içerisinde arasının açılmasında kendi iletişim alışkanlıklarının da etkili olduğunu fark ederek daha sık aramaya ve mesaj göndermeye başlamış.
5. Çatışmadan veya değişimden korktuğum için şu anda neye katlanıyorum?
İnsanların hayatında değiştirmek istediği ancak uzun süredir kabullendiği pek çok şey bulunabiliyor.
Bu durum bir iş, ilişki veya günlük alışkanlık olabilir.
Gemini’nin sorusu burada oldukça önemli bir ayrım yapıyor:
Bir şeyi değiştiremiyor musunuz, yoksa değiştirmeyi henüz seçmediniz mi?
Jones kendi hayatında bunun beslenme alışkanlıklarında karşılığını gördüğünü belirtiyor.
İşten eve geldikten sonra yemek hazırlamak yerine sık sık atıştırmalıklarla günü tamamladığını fark eden yazar, daha düzenli yemek hazırlamaya çalışmaya başladığını söylüyor.
6. Bu gerçekten bir sınır mı, yoksa yalnızca rahatsız edici mi?
Bir hedefin zor olması ile imkânsız olması aynı şey değil.
Ancak insanlar zaman zaman rahatsız edici, yorucu veya uzun süre emek gerektiren işleri yapılamaz olarak değerlendirebiliyor.
Gemini’nin bu sorusu da tam olarak bu noktaya odaklanıyor.
Jones uzun süredir daha kaslı bir vücuda sahip olmak istediğini ancak bunu bir dönem ulaşılması neredeyse imkânsız bir hedef olarak gördüğünü anlatıyor.
Daha sonra asıl problemin hedefin imkânsız olması değil; beslenme, egzersiz ve günlük disiplin konusunda yeterince istikrarlı davranmamak olduğunu fark etmiş.
Bunun ardından hafta sonu spor salonu programına ek olarak günlük rutinine şınav ve mekik gibi basit egzersizler eklemiş.
7. Yapmadığım bir çalışmanın sonucunu alamadığım için mi şikâyet ediyorum?
Belki de Gemini’nin verdiği en doğrudan soru bu.
Bir hedef istemek ile o hedef için gereken çalışmayı yapmak aynı şey değil.
Kariyer, eğitim, spor veya kişisel gelişim gibi pek çok alanda beklentiler zaman zaman gösterilen çabanın önüne geçebiliyor.
Gemini’nin sorusu bu nedenle kişinin kendi davranışlarına bakmasını istiyor:
Beklediğiniz sonuç ile o sonuç için harcadığınız emek gerçekten birbirine uyuyor mu?
Jones, özellikle fiziksel gelişim hedefinde bu sorunun kendisini etkilediğini belirtiyor.
İstediği fiziksel değişimi göremediğinden şikâyet etmek yerine bunu sağlayacak günlük alışkanlıklara daha fazla odaklanmaya karar vermiş.
ChatGPT ve Gemini kişisel farkındalık için kullanılabilir mi?
Bu örnek, üretken yapay zekanın ilginç kullanım alanlarından birini gösteriyor.
ChatGPT veya Gemini kişinin hayatıyla ilgili nihai kararları veremez. Ancak doğru sorular sorulduğunda düşünceleri organize etmek, farklı bakış açıları üretmek ve kişinin kendi davranışlarını sorgulamasına yardımcı olmak için kullanılabilir.
Burada önemli bir sınır da bulunuyor.
Yapay zeka modellerinin psikolog, psikiyatrist veya terapist olmadığı unutulmamalı.
OpenAI de ChatGPT’nin sağlık özelliklerinin profesyonel sağlık hizmetini desteklemek amacıyla tasarlandığını, tanı veya tedavinin yerine geçmediğini açık şekilde belirtiyor. Google ise Gemini yanıtlarının tıbbi veya diğer profesyonel tavsiyelerin yerine kullanılmaması ve modelin hata yapabileceğinin dikkate alınması gerektiğini söylüyor.
Dolayısıyla bu tür soruları bir teşhis veya terapi yöntemi olarak değerlendirmek yerine kişisel düşünme ve günlük tutma benzeri bir farkındalık aracı şeklinde görmek daha doğru.
Yapay zekaya sorabileceğiniz 7 soru
Deneyi kendiniz yapmak isterseniz ChatGPT veya Gemini’ye aşağıdaki soruları sorabilir, ardından cevaplarınız üzerinden devam eden bir konuşma başlatabilirsiniz:
- Gerçekten mutlu muyum, yoksa mevcut hayatıma alıştığım için mi böyle düşünüyorum?
- Kabul edersem değişiklik yapmamı gerektirecek hangi gerçeği görmezden geliyorum?
- Hayatım yarın sona erse bugün endişelendiğim hangi şeylerin aslında önemsiz olduğunu düşünürdüm?
- Çözebileceğim bir problemi başka birinin çözmesini mi bekliyorum?
- Değişimden veya çatışmadan çekindiğim için hayatımda neye katlanıyorum?
- Karşımdaki gerçekten bir sınır mı, yoksa yalnızca zor ve rahatsız edici olduğu için mi kaçınıyorum?
- İstediğim sonucu alamadığımdan şikâyet ederken o sonuç için gereken çalışmayı gerçekten yapıyor muyum?
Bu soruların ortak noktası, yapay zekanın size hayatınız hakkında bir cevap vermesinden ziyade cevabı sizin bulmanızı sağlamaya çalışması.
Belki de bu deneyin en dikkat çekici tarafı da burada yatıyor: Yapay zeka hayatınızı sizin yerinize değiştiremiyor ancak bazen doğru soruyu sorarak uzun süredir gözden kaçırdığınız bir noktayı fark etmenize yardımcı olabiliyor.
