Anthropic, Pentagon’a Karşı Davayı Kazandı: “Tedarik Zinciri Riski” Kararı Yasa Dışı Bulundu

ABD’de yapay zeka şirketleri ile devlet kurumları arasındaki güç mücadelesinde dikkat çekici bir hukuki karar çıktı. Claude yapay zeka modellerinin geliştiricisi Anthropic, Pentagon tarafından “tedarik zinciri riski” olarak tanımlanmasına karşı açtığı davada önemli bir zafer elde etti.

Kaliforniya’daki federal mahkemede davaya bakan ABD Bölge Yargıcı Rita F. Lin, Pentagon’un Anthropic’e yönelik aldığı geniş kapsamlı önlemlerin hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Kararda, şirketin ulusal güvenlik açısından risk olarak sınıflandırılmasının yalnızca yeterli temelden yoksun olmadığı, aynı zamanda Anthropic’in hükümeti eleştirmesine karşı bir misilleme niteliği taşıdığı belirtildi.

Karar, yalnızca Anthropic açısından değil, yapay zeka şirketlerinin hükümetlerle yaptığı savunma anlaşmalarında teknolojilerinin kullanımına sınır koyup koyamayacağı tartışması açısından da önemli bir emsal oluşturabilir.

Mahkeme: Anthropic’e yönelik karar keyfi ve hukuka aykırıydı

Yargıç Rita Lin’in kararına göre ABD Savunma Bakanlığı’nın Anthropic’i tedarik zinciri riski olarak sınıflandırması, şirketin ABD Anayasası’nın Birinci Değişikliği kapsamında korunan ifade özgürlüğü haklarını ihlal eden bir misilleme niteliğindeydi.

Mahkeme aynı zamanda Anthropic’e gerekli hukuki sürecin sağlanmadığı sonucuna vararak Beşinci Değişiklik kapsamındaki adil yargılanma ve usul güvencelerine ilişkin sorunlara da dikkat çekti. Pentagon’un kararının idari hukuk açısından da “keyfi ve kaprisli” olduğu değerlendirildi.

Lin, ulusal güvenlik gerekçesinin devlet kurumlarına sınırsız hareket alanı sağlamadığı görüşünü ortaya koydu. Reuters’ın aktardığına göre mahkeme, Pentagon’un Anthropic’e yönelik önlemlerini “yasa dışı ve temelsiz” olarak nitelendirdi.

Mahkemenin kararı, Pentagon’un Anthropic’i istediği bir yapay zeka sağlayıcısı olarak seçmek zorunda olduğu anlamına gelmiyor. Savunma Bakanlığı farklı bir yapay zeka şirketiyle çalışmayı tercih edebilir. Ancak mahkemeye göre bu tercih, şirketi cezalandırmaya dönüşen ve diğer kamu kurumlarını da etkileyen geniş kapsamlı bir ulusal güvenlik yaptırımıyla uygulanamaz.

Anthropic ve Pentagon neden karşı karşıya geldi?

Taraflar arasındaki anlaşmazlığın merkezinde Claude modellerinin askeri kullanım koşulları bulunuyor.

Pentagon, savunma kurumlarının satın aldığı yapay zeka modellerini “yasal olan her türlü amaç” için kullanabilmesi gerektiğini savundu. Anthropic ise teknolojisinin kullanımına ilişkin iki önemli sınırı kaldırmayı reddetti.

Şirket özellikle Claude’un;

• ABD vatandaşlarına yönelik kitlesel gözetim faaliyetlerinde kullanılmasına,
• İnsan müdahalesi olmadan hedef belirleyip ölümcül karar verebilen tam otonom silah sistemlerinde kullanılmasına

karşı güvenlik önlemlerinin korunması gerektiğini savundu. Anthropic CEO’su Dario Amodei daha önce mevcut yapay zeka teknolojilerinin tamamen otonom silahlar için gerekli güvenilirlik ve denetim seviyesine henüz ulaşmadığını belirtmişti.

Pentagon ise özel bir teknoloji şirketinin, ABD ordusunun satın aldığı teknolojileri nasıl kullanabileceğine karar vermemesi gerektiği görüşündeydi.

Bu anlaşmazlığın ardından Anthropic, Mart 2026’da resmi olarak ulusal güvenliği ilgilendiren bir tedarik zinciri riski şeklinde sınıflandırıldı.

Yargıç hükümetin gerekçelerinde çelişki gördü

Davada dikkat çeken noktalardan biri de Pentagon’un Anthropic hakkındaki ulusal güvenlik iddiaları ile hükümetin şirketle kurduğu diğer ilişkiler arasındaki farklılık oldu.

Anthropic daha önce Pentagon’un şirket üzerinde Defense Production Act yetkilerinin kullanılabileceğini gündeme getirdiğini açıklamıştı. Bu tür bir yaklaşım, şirketin teknolojisinin ulusal güvenlik açısından önemli kabul edildiğini düşündürürken aynı şirketin bir tedarik zinciri tehdidi olarak tanımlanması tartışma yarattı.

İki taraf arasındaki ilişki de tamamen kopmuş değil.

2026’nın ilerleyen dönemlerinde ABD hükümeti ile Anthropic arasında şirketin gelişmiş Claude Mythos 5 ve Claude Fable 5 modelleri konusunda yeniden iş birliği yürütüldü. ABD yönetimi, güvenlik endişeleri nedeniyle uyguladığı bazı ihracat kısıtlamalarını şirketin ek güvenlik önlemleri üzerinde anlaşmasının ardından kaldırdı.

Bu gelişmeler, mahkemenin Pentagon’un Anthropic’i genel anlamda ulusal güvenlik tehdidi olarak değerlendirmesine yönelik şüphelerini güçlendiren unsurlardan biri oldu.

Anthropic modellerine “uzaktan müdahale” iddiasına da destek çıkmadı

Pentagon ile Anthropic arasındaki tartışmalarda öne çıkan başka bir konu, şirketin Savunma Bakanlığı’na teslim edilen yapay zeka modellerine daha sonra müdahale edip edemeyeceğiydi.

Hükümet tarafı, Anthropic’in savaş veya operasyon sırasında modelleri değiştirebileceği ya da kullanımını engelleyebileceği yönündeki olasılıkları gündeme getirmişti.

Ancak mahkeme sürecinde bu iddiayı destekleyen yeterli kanıt ortaya konulamadı. Yargıç Lin, daha önceki duruşmalarda Anthropic’in teslim edilmiş bir modeli değiştirebileceğini veya uzaktan devre dışı bırakabileceğini gösteren bir kanıt görmediğini söylemişti.

Bu durum, Pentagon’un “tedarik zinciri riski” gerekçesinin temelini daha da zayıflattı.

Anthropic: Hükümetle çalışmaya devam etmek istiyoruz

Anthropic, mahkeme kararının ardından yaptığı açıklamada sonucu memnuniyetle karşıladı.

Şirket, tedarik zinciri riski sınıflandırmasının hukuka aykırı olduğuna yönelik mahkeme kararından memnun olduğunu belirterek ABD hükümetiyle yapıcı biçimde çalışmayı sürdürmek istediğini ifade etti.

Anthropic uzun süredir Pentagon ile çalışmaya tamamen karşı olmadığını özellikle vurguluyor. Şirketin itirazı, Claude’un askeri amaçlarla kullanılmasından ziyade belirli kullanım alanlarında hiçbir güvenlik sınırı bulunmaması üzerinde yoğunlaşıyor.

Anthropic’in Washington’daki ikinci davası devam ediyor

Kaliforniya’daki karar, Anthropic ile ABD hükümeti arasındaki bütün hukuki sürecin sona erdiği anlamına gelmiyor.

Şirket Mart ayında ABD Savunma Bakanlığı’na karşı Kaliforniya ve Washington D.C.’de iki ayrı dava açmıştı. Kaliforniya’daki davada Anthropic lehine önemli bir karar çıkarken diğer hukuki süreç devam ediyor.

ABD yönetiminin Kaliforniya’daki karara karşı üst mahkemeye başvurması da mümkün.

Karar yapay zeka sektörünü neden ilgilendiriyor?

Anthropic-Pentagon anlaşmazlığı, önümüzdeki yıllarda yapay zeka sektöründe çok daha sık karşılaşabileceğimiz temel bir soruyu ortaya çıkarıyor:

Bir yapay zeka şirketi sattığı modelin nasıl kullanılacağı konusunda ne kadar söz sahibi olabilir?

Bir tarafta ulusal güvenlik kurumları, satın aldıkları teknolojileri yasaların izin verdiği bütün alanlarda kullanmak istiyor. Diğer tarafta ise yapay zeka geliştiricileri, modellerinin belirli alanlarda kullanılmasının şirket politikalarına veya güvenlik standartlarına aykırı olduğunu savunabiliyor.

Mahkemenin son kararı Pentagon’un hangi şirketle çalışacağını belirleme yetkisini ortadan kaldırmıyor. Buna karşılık devlet kurumlarının, hükümet politikalarını açık biçimde eleştiren bir teknoloji şirketini ulusal güvenlik mekanizmalarını kullanarak cezalandıramayacağına ilişkin güçlü bir sınır çiziyor.

Özellikle otonom silahlar, kitlesel gözetim, siber güvenlik ve gelişmiş yapay zeka modellerinin devlet kurumları tarafından kullanılması büyüdükçe benzer tartışmaların yalnızca ABD’de değil, farklı ülkelerde de gündeme gelmesi beklenebilir.