Google’ın Finlandiya’daki Yapay Zeka Veri Merkezi Projesi Tartışma Yarattı: Kurtlar Köylere İnmeye Başladı

Google’ın Finlandiya’da yapay zeka altyapısını büyütmek amacıyla planladığı dev veri merkezi yatırımları, bu kez teknoloji dünyasından çok çevresel etkileriyle gündemde. Şirketin iştiraki Tuike Finland tarafından Muhos ve Kajaani’nin Otanmäki bölgesinde yürütülen hazırlık çalışmalarında yüzlerce hektarlık orman alanının kesilmesinin ardından Finlandiya makamları çalışmaları durdurdu.

Bölgeden gelen son bilgiler ise tartışmanın yalnızca ağaç kesimiyle sınırlı olmadığını gösteriyor. Otanmäki çevresinde yaşayan bazı bölge sakinleri, ormandaki hayvanların yaşam alanlarını terk etmesiyle birlikte kurtların köylere daha sık yaklaşmaya başladığını söylüyor.

Finlandiya’nın Lupa- ja valvontavirasto adlı izin ve denetim kurumu, Google’ı ülkede temsil eden Tuike Finland’a Muhos ve Kajaani’de çevreyi önemli ölçüde değiştiren hazırlık çalışmalarını durdurma talimatı verdi. Kurumun müdahalesi sırasında projelerin çevresel etki değerlendirme sürecinin henüz tamamlanmadığı belirtildi.

Yaklaşık 528 hektarlık orman alanı kesildi

Finlandiya kamu yayıncısı Yle’nin aktardığı verilere göre Google’ın projeleri kapsamında Muhos’ta yaklaşık 330 hektar, Kajaani’de ise 198 hektar orman alanı kesildi. Böylece iki bölgedeki toplam kesim alanı yaklaşık 528 hektara ulaştı.

Bu rakam yaklaşık 1.305 acre büyüklüğünde bir alan anlamına geliyor.

Finlandiya mevzuatına göre geniş çaplı ve kalıcı orman kayıplarına yol açabilecek projelerde çevresel etki değerlendirmesi önemli bir yasal aşama oluşturuyor. Ancak söz konusu veri merkezi projelerinde bu değerlendirme süreci tamamlanmadan ağaç kesimi, toprak kaldırılması, yol çalışmaları ve benzeri hazırlık faaliyetlerinin gerçekleştirildiği bildiriliyor.

Yetkililer bu nedenle çevre üzerinde önemli değişiklik yaratabilecek çalışmaların durdurulmasını istedi.

Kurtların köylere yaklaşması bölge halkını endişelendirdi

The Guardian tarafından yayımlanan saha haberine göre ormanların kesilmesi yalnızca bitki örtüsünü değil, bölgedeki yaban hayatının hareketlerini de değiştirmiş olabilir.

Otanmäki’de yaşayan Anni Ranta, ormanlardaki hayvanların bölgeden uzaklaşmasının ardından kurtların köye yaklaşmaya başladığını söyledi.

Ranta’ya göre av hayvanlarının ormanı terk etmesi, kurtların da yiyecek aramak için yerleşim alanlarına yönelmesine neden oldu.

Bölgede kuşaklardır yaşayan ailesinin geleceğini sorgulamaya başladığını belirten Ranta, veri merkezi projesinin yarattığı değişimden rahatsız olduğunu dile getirdi. Guardian’ın bölgeden aktardığı diğer sakinler de projenin yürütülme biçimine sert tepki gösteriyor.

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: Kurtların köylere yaklaşması ile yapılan kesimler arasında bölge sakinleri tarafından doğrudan bir bağlantı kurulsa da, bu ilişkinin kapsamını kesin biçimde ortaya koyan bilimsel bir çalışma henüz kamuoyuna açıklanmış değil.

Google’dan Finlandiya’ya 13 milyar euroluk yapay zeka yatırımı

Tartışmaların merkezindeki projeler aslında Google’ın Finlandiya için açıkladığı çok daha büyük bir yatırım planının parçası.

Google, Eylül 2026’da Finlandiya’ya önümüzdeki iki yıl içinde 13 milyar euro yatırım yapacağını duyurdu. Şirket bunu Avrupa’daki bugüne kadarki en büyük tekil yatırımı olarak tanımlıyor.

Yatırım; yeni veri merkezlerinin yanı sıra enerji altyapısı, temiz enerji projeleri ve Google’ın Gemini, Search ve Maps gibi hizmetlerinin artan hesaplama ihtiyacını karşılayacak yapay zeka altyapısını da kapsıyor.

Şirket yeni tesislerin inşaat sürecinde Finlandiya ekonomisine milyarlarca euroluk katkı sağlayacağını ve binlerce kişilik istihdam yaratacağını savunuyor.

Ancak projenin büyüklüğü, yalnızca çevrecilerin değil Finlandiya’daki siyasetçilerin de dikkatini çekmiş durumda. Veri merkezlerinin yüksek elektrik tüketiminin ülkenin enerji şebekesi üzerindeki potansiyel etkileri de ayrıca tartışılıyor.

Google: Hedeflediğimiz standartlara ulaşamadık

Yaşananların ardından Google Finlandiya tarafı da kamuoyundan özür diledi.

Yle’nin haberine göre Google’ın Finlandiya ülke yöneticisi Antti Järvinen, şirketin yürüttüğü çalışmalar konusunda beklenen standartlara ulaşamadığını kabul etti. Google tarafı, kesimler yapılırken Finlandiya orman mevzuatına uygun hareket edildiğini düşündüğünü ancak çevresel etki değerlendirmesine ilişkin farklı yasal yükümlülüklerin bulunduğunu savundu.

Finlandiya’daki çevre hukuku uzmanları ise projeyi yürüten şirketin yasal gereklilikleri bilmek ve uygulamakla yükümlü olduğunu vurguluyor.

Helsinki Üniversitesi çevre hukuku profesörü Kai Kokko’ya göre temel sorumluluk projeyi gerçekleştiren şirkete ait. Bununla birlikte yerel yönetimlerin ve denetleyici kurumların da süreçte gözetim sorumluluğu bulunuyor.

Polis süreci de devreye girdi

Tartışma artık yalnızca çevresel ve idari bir mesele olmaktan çıkmış durumda.

Finlandiya’nın izin ve denetim kurumu LVV, Muhos’taki veri merkezi projesiyle ilgili olarak polise inceleme talebi gönderdi. Yle’nin 22 Ekim tarihli haberine göre bölgede yürütülen faaliyetlerle ilgili ayrıca özel bir kişi tarafından da başka bir başvuru yapıldı.

Bu durum doğrudan Google veya iştirakinin suç işlediğinin tespit edildiği anlamına gelmiyor. Sürecin hangi hukuki sonuçlara ulaşacağı yapılacak incelemeler sonrasında belli olacak.

Google’ın Finlandiya’daki önceki çalışmaları da gündeme geldi

Yeni tartışmalar devam ederken Google’ın Finlandiya’nın Hamina bölgesindeki geçmiş veri merkezi çalışmalarına ilişkin başka bilgiler de kamuoyuna yansıdı.

Yle’ye göre Google iştiraki Tuike Finland, 2018 ve 2019 yıllarında Hamina’daki veri merkezi genişletme çalışmaları sırasında beyan edilenden daha fazla ağaç kesti. Yaklaşık 1,3 hektarlık bir alandaki kesimlerin uçan sincapların geçiş ve beslenme alanlarını etkilediği bildirildi.

Ortaya çıkan belgeler, Finlandiya’daki büyük teknoloji yatırımlarında çevresel denetimin nasıl yürütüldüğüne ilişkin tartışmaları daha da büyüttü.

Yapay zeka büyürken veri merkezlerinin çevresel maliyeti de büyüyor

Yapay zeka modellerinin eğitilmesi ve milyonlarca kullanıcıya hizmet vermesi için devasa miktarda hesaplama gücü gerekiyor. Bu hesaplama gücünü sağlayan veri merkezleri ise yalnızca yüksek miktarda elektrik tüketmiyor.

Yeni tesisler için geniş arazi alanları, enerji altyapısı, yollar, soğutma sistemleri ve su kaynakları da gerekebiliyor.

Bu nedenle yapay zeka sektörünün çevresel etkisi artık yalnızca karbon salımı üzerinden değerlendirilmiyor. Arazi kullanımı, su tüketimi, biyolojik çeşitlilik ve yerel ekosistemler üzerindeki etkiler de giderek daha fazla gündeme geliyor.

Finlandiya’daki Google tartışması bunun çarpıcı örneklerinden biri haline gelmiş durumda.

Bir yanda milyarlarca euroluk yatırım, yeni istihdam alanları ve Avrupa’nın büyüyen yapay zeka altyapısı bulunuyor. Diğer yanda ise yüzlerce hektarlık orman kaybı, çevresel değerlendirme süreçleri ve yaşam alanları değişen yaban hayvanları var.

Finlandiyalı makamların yürüttüğü soruşturma ve çevresel değerlendirme süreçlerinin sonucu, Google’ın Muhos ve Kajaani’deki veri merkezi projelerinin ne zaman ve hangi şartlarda devam edebileceğini belirleyecek.