Microsoft Destekli Yapay Zekâ Veri Merkezi Krizin Ortasında: 62 İzinsiz Gaz Jeneratörü İddiası
Yapay zekâ sektörünün hızla büyüyen enerji ihtiyacı, ABD’de yeni bir çevre ve altyapı tartışmasını beraberinde getirdi. Microsoft’a yapay zekâ işlem kapasitesi sağlayacak New Jersey’deki DataOne veri merkezi, gerekli izinler alınmadan çalıştırıldığı öne sürülen onlarca doğal gaz jeneratörü, dev LNG depolama tesisi, gürültü şikâyetleri ve su yönetimine ilişkin endişeler nedeniyle yerel halkın tepkisini çekiyor.
New Jersey’nin Vineland kentinde inşa edilen veri merkezi doğrudan Microsoft’a ait değil. Tesis, DataOne tarafından Nebius için geliştiriliyor ve Nebius da buradaki GPU altyapısının önemli bölümünü Microsoft’a sunuyor. Nebius’un ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na yaptığı resmi bildirimlere göre Microsoft ile yapılan anlaşmanın temel değeri yaklaşık 17,4 milyar dolar. Microsoft’un ek hizmet ve kapasite satın alması halinde anlaşmanın toplam büyüklüğü 19,4 milyar dolara kadar çıkabiliyor.
62 Gaz Jeneratöründen En Az 45’inin Çalıştığı Görüntülendi
Tartışmanın merkezindeki en ciddi konu, tesiste kullanılan doğal gazla çalışan jeneratörler.
Floodlight tarafından gerçekleştirilen ve The Guardian ile birlikte yayımlanan araştırmada, termal kamera görüntülerinin DataOne sahasında bulunan 62 gaz jeneratöründen en az 45’inin aynı anda çalıştığını gösterdiği belirtildi.
Daha da önemlisi, New Jersey Çevre Koruma Departmanı’nın (NJDEP) tesisteki bu jeneratörler için herhangi bir hava emisyon izni vermediğini ve değerlendirme aşamasında bir izin başvurusu da bulunmadığını doğruladığı aktarılıyor.
NJDEP, jeneratörleri 29 Temmuz 2026 tarihinde gerçekleştirdiği saha denetimi sırasında gördüğünü belirtirken, tesisin mevzuata tam olarak uyup uymadığı konusunda incelemenin sürdüğünü açıkladı.
Bu nedenle jeneratörlerin çalıştırılmasının federal ve eyalet çevre düzenlemelerini ihlal etmiş olabileceği öne sürülüyor. Ancak burada önemli bir ayrım bulunuyor: Kurum henüz kamuoyuna açıklanmış nihai bir uyum veya yaptırım kararı vermiş değil. Dolayısıyla olay şu aşamada izin bulunmadığı doğrulanmış, hukuki ihlal değerlendirmesi ise inceleme konusu olan bir durum niteliğinde.
Veri Merkezi İki Okulun Yakınında Bulunuyor
Çevre kuruluşu Stand.earth ise tesisin hava kirliliği açısından yerel halk üzerinde yaratabileceği etkiye dikkat çekiyor.
Kuruluşa göre jeneratörlerin bulunduğu veri merkezi, iki yerel okulun yaklaşık bir mil, yani yaklaşık 1,6 kilometre yakınında bulunuyor. Çevre ve yerel toplum grupları özellikle doğal gazla çalışan jeneratörlerin uzun süreli kullanılması durumunda ortaya çıkabilecek emisyonlar konusunda endişeli.
Yapay zekâ veri merkezlerinin normal şartlarda şebekeden aldığı elektriğin kesilmesi halinde kullanılmak üzere yedek jeneratörlere sahip olması olağan bir durum. Ancak mevcut tartışmayı farklılaştıran unsur, bu sistemlerin geçici acil durum kaynağı yerine tesisin enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla yoğun şekilde kullanıldığı iddiası.
1,5 Milyon Galonluk LNG Tankı İçin de Tartışma Çıktı
DataOne projesindeki sorunlar jeneratörlerle sınırlı değil.
Vineland yönetiminin Ağustos 2026 içerisinde tesiste gerçekleştirilen iki farklı çalışma için inşaatı durdurma emirleri yayımladığı bildiriliyor.
Bunlardan biri yaklaşık 1,5 milyon galonluk sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) depolama tankının sahaya yerleştirilmesiyle ilgiliydi. Diğer durdurma emrinin ise tesiste kullanılmak üzere planlanan Bloom Energy yakıt hücresi sistemleriyle bağlantılı olduğu belirtiliyor.
Yerel makamların değerlendirmesine göre bazı çalışmalar gerekli inşaat izinları alınmadan başlamış olabilir.
DataOne ise yapılan işlemlerin onaylanmış saha planı kapsamında sınırlı ekipman yerleştirme çalışmalarından oluştuğunu savunuyor ve yaşanan geçici duraklamanın projenin teslim takvimini etkilemesini beklemediğini söylüyor.
Gece Boyunca Devam Eden Uğultu İçin Dava Açıldı
Tesis çevresinde yaşayanların en uzun süredir dile getirdiği şikâyetlerden biri ise gürültü kirliliği.
Yaklaşık yarım millik bölgede yaşayan bazı Vineland sakinleri, özellikle geceleri kesintisiz şekilde duyulan düşük frekanslı mekanik bir uğultudan şikâyet ediyor.
Bölge sakinleri sesi kimi zaman büyük bir jeneratörün sürekli çalışmasına benzetiyor.
Sorun artık yalnızca yerel şikâyet seviyesinde de değil. Ağustos 2026 itibarıyla bazı bölge sakinleri DataOne’a karşı gürültünün yaşam kalitesini bozduğu gerekçesiyle toplu dava açtı.
DataOne ve Nebius ise gürültünün azaltılması için teknik önlemler üzerinde çalıştıklarını ve ses uzmanlarından destek aldıklarını belirtiyor.
Su Yönetimi ve Yeraltı Suları da Tartışılıyor
Projenin boyutu çevredeki su kaynakları konusunda da endişeye yol açıyor.
DataOne kampüsünün yaklaşık 55 dönümlük değil, 55 acre büyüklüğünde geniş bir alan üzerinde geliştirilmesi nedeniyle yağmur suyu yönetimi ve yeraltı suyu dengesi projenin en önemli çevresel başlıkları arasında bulunuyor.
Üçüncü taraf mühendislik değerlendirmelerinde yağmur suyu altyapısındaki eksikliklerin giderilmemesi halinde tesis çevresinde taşkın riskinin artabileceği iddia edildi.
Ayrıca yıllık yeraltı suyu beslenmesinin milyonlarca galon seviyesinde düşük hesaplanmış olabileceğine yönelik değerlendirmeler de bulunuyor.
Bu iddialar özellikle yapay zekâ veri merkezlerinin yalnızca elektrik değil, soğutma ve altyapı operasyonları nedeniyle su tüketimi açısından da giderek daha fazla tartışıldığı bir dönemde dikkat çekiyor.
Microsoft Veri Merkezinin Sahibi Değil
Haberin en önemli ayrıntılarından biri Microsoft’un projedeki konumu.
Vineland tesisinin sahibi veya doğrudan işletmecisi Microsoft değil.
Nebius’un kendi proje sayfasına göre tesis DataOne tarafından Nebius için özel olarak geliştiriliyor. Nebius ise tesiste sunucu ve GPU altyapısını kurup yönetecek ana kiracı konumunda bulunuyor.
Microsoft’un bağlantısı ise Nebius ile yapılan dev yapay zekâ altyapısı sözleşmesinden kaynaklanıyor.
Nebius’un resmi SEC bildirimine göre şirket, Microsoft’a Vineland’daki veri merkezinden beş yıllık süre boyunca özel GPU kapasitesi sağlayacak.
Başlangıçta açıklanan sözleşme değeri yaklaşık 17,4 milyar dolar seviyesinde. Ek kapasite seçeneklerinin kullanılması durumunda toplam değer yaklaşık 19,4 milyar dolara ulaşabiliyor.
Bu nedenle çevre kuruluşları Microsoft’un tesisi doğrudan işletmese bile en büyük müşterilerden biri olarak tedarik zincirindeki çevresel ve toplumsal sorunlara müdahale etmesi gerektiğini savunuyor.
Microsoft Kısa Süre Önce “İyi Komşu” Sözü Vermişti
Tartışmayı Microsoft açısından daha dikkat çekici hale getiren konu ise şirketin 13 Ocak 2026 tarihinde duyurduğu Community-First AI Infrastructure politikası.
Microsoft bu program kapsamında veri merkezlerinin bulunduğu bölgelerde “iyi bir komşu” olmayı hedeflediğini açıklamıştı.
Şirketin beş temel taahhüdü arasında veri merkezlerinin yerel halkın elektrik faturalarını artırmaması, su kullanımının azaltılması ve kullanılan sudan daha fazlasının doğaya geri kazandırılması, yerel istihdam oluşturulması, bölgenin vergi tabanına katkı sağlanması ve yerel eğitim ile sivil toplum projelerinin desteklenmesi bulunuyor.
Microsoft ayrıca veri merkezi projelerinde yerel topluluklarla erken aşamada ve şeffaf biçimde iletişim kurulmasının önemini vurguluyor.
Vineland sakinlerinin temel eleştirilerinden biri ise tam olarak bu noktada ortaya çıkıyor.
Yerel halk, projenin büyüklüğü ve yapay zekâ veri merkezi olarak kullanım amacı konusunda yeterince erken bilgilendirilmediklerini savunuyor.
Yapay Zekânın Enerji Yarışı Yeni Bir Sorun Oluşturuyor
Vineland’daki olay yalnızca Microsoft veya Nebius açısından değerlendirilmemeli.
Gelişme aynı zamanda ABD’de hızla büyüyen yapay zekâ altyapısının enerji şebekeleri üzerinde oluşturduğu baskının yeni bir örneği.
Nvidia’nın GB200 ve GB300 gibi yüksek performanslı GPU sistemlerinden oluşan büyük kümeler yüzlerce megavat elektrik tüketebiliyor. Büyük veri merkezlerinin elektrik şebekesine bağlanması ise yeni enerji santralleri, trafolar ve iletim hatları gerektirdiği için yıllarca sürebiliyor.
Bu nedenle bazı veri merkezi şirketleri “bring your own power”, yani elektriğini sahada üretme yaklaşımına yöneliyor.
Doğal gaz jeneratörleri, gaz türbinleri, yakıt hücreleri ve tesis içine kurulan özel enerji santralleri bu modelin giderek daha fazla kullanılan parçaları haline geliyor.
Vineland projesinin de yaklaşık 300 MW ölçeğinde bir yapay zekâ veri merkezi olarak geliştirilmesi planlanıyor.
Ancak şirketlerin veri merkezlerini elektrik şebekesinden daha hızlı devreye alma çabası çevre izinleri, emisyonlar, gürültü ve yerel altyapı konusunda yeni çatışmalar yaratıyor.
Microsoft Üzerindeki Baskı Artabilir
DataOne hakkında ortaya çıkan iddialar Microsoft açısından doğrudan hukuki sorumluluk anlamına gelmeyebilir çünkü tesis Microsoft tarafından inşa edilmiyor veya işletilmiyor.
Buna rağmen şirketin Nebius’tan milyarlarca dolarlık yapay zekâ işlem kapasitesi satın alması Microsoft’u tartışmanın dışında bırakmıyor.
Özellikle şirketin yalnızca birkaç ay önce veri merkezlerinin bulunduğu bölgelerde daha şeffaf, sürdürülebilir ve toplum odaklı hareket edeceğini açıklaması nedeniyle Vineland projesindeki gelişmeler yakından izlenecek.
New Jersey çevre otoritelerinin jeneratörler hakkında vereceği nihai karar, yerel yönetimin inşaat izinleriyle ilgili incelemeleri ve bölge sakinlerinin açtığı gürültü davası projenin geleceğini belirleyebilecek önemli başlıklar arasında.
Yaşananlar aynı zamanda yapay zekâ yarışının yalnızca GPU ve model performansı üzerinden değil; elektrik, su, çevre izinleri ve yerel halkın yaşam kalitesi üzerinden de yürütüleceğini bir kez daha gösteriyor.
