Türkiye’de sosyal medya kullanımı konusunda önemli bir değişiklik hayata geçiyor. 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanmasını engelleyen yeni düzenleme, Resmî Gazete’de yayımlandı. Yeni dönemde sosyal medya platformları kullanıcıların yaşını doğrulamak zorunda olacak, 15-18 yaş arasındaki kullanıcılar ise standart hesaplardan farklı ve daha sıkı güvenlik önlemlerinin uygulandığı hesaplarla sosyal medyayı kullanabilecek.
Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından hazırlanan “Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik”, Türkiye’den erişilebilen yerli ve yabancı sosyal ağ sağlayıcılarını kapsıyor.
Yönetmelik 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Mevcut sosyal medya hesaplarının yaş doğrulama süreci ise daha uzun bir takvime yayılacak.
15 yaş altındakiler sosyal medya hesabı kullanamayacak
Yeni düzenlemenin en dikkat çekici maddesi doğrudan yaş sınırıyla ilgili.
Sosyal medya platformları, 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunamayacak. Bu nedenle yaş kontrolü sonucunda kullanıcının 15 yaşından küçük olduğunun belirlenmesi halinde yeni hesap oluşturulmasına izin verilmeyecek.
Düzenleme yalnızca bundan sonra oluşturulacak hesaplarla da sınırlı değil. Halihazırda kullanılan sosyal medya hesapları da yaş doğrulama sürecinden geçirilecek.
Sosyal medyada e-Devlet ile yaş doğrulaması yapılacak
Yeni sistemle birlikte sosyal medya platformlarının kullanıcıların yaş grubunu doğrulaması gerekecek.
Yaş doğrulama işleminin e-Devlet Kapısı üzerinden oluşturulan bir yaş doğrulama belirteci yardımıyla gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Buradaki önemli nokta ise platformların kullanıcının doğum tarihi gibi ayrıntılı kimlik bilgilerine doğrudan erişmeyecek olması.
Oluşturulan belirteç temel olarak kullanıcının 15 ve 18 yaş eşiklerini geçip geçmediğine ilişkin bilgiyi sosyal ağ sağlayıcısına iletecek. Böylece platform, kullanıcının tam doğum tarihini öğrenmeden hangi yaş grubunda bulunduğunu belirleyebilecek.
Yaş doğrulaması sonucunda 15 yaşını doldurmamış kullanıcıların sosyal medya hizmetlerinden yararlanmasına izin verilmeyecek.
Platformlar ayrıca bir hesabın doğrulanan yaş grubundan farklı yaştaki bir kişi tarafından kullanıldığından şüphelenmesi halinde hesabı geçici olarak askıya alabilecek ve yeniden doğrulama talep edebilecek.
15-18 yaş arasındaki kullanıcıların hesapları nasıl olacak?
Yeni düzenleme, 15 yaşını doldurmuş ancak henüz 18 yaşına ulaşmamış kullanıcılar için sosyal medyayı tamamen yasaklamıyor.
Bunun yerine platformların bu yaş grubuna çocuklara özel ayrıştırılmış bir sosyal medya deneyimi sunması gerekiyor.
Bu hesaplarda standart yetişkin hesaplarına kıyasla önemli güvenlik ve gizlilik kısıtlamaları bulunacak.
Hesaplar herkese açık yapılamayacak
15-18 yaş grubundaki kullanıcıların hesapları gizli hesap olarak kullanılacak.
Çocuklara hesaplarını herkese açık hale getirme seçeneği sunulmayacak. Ayrıca çocuk hesaplarının takipçi ve takip edilen listelerinin başka kullanıcılar tarafından görüntülenmesi de engellenecek.
Bu değişiklik, özellikle çocukların kimlerle iletişim kurduğunun veya sosyal çevresinin üçüncü kişiler tarafından kolayca analiz edilmesini zorlaştırmayı amaçlıyor.
Özel mesajlara yeni sınırlamalar geliyor
Mesajlaşma özellikleri konusunda da yeni kurallar bulunuyor.
15-18 yaş arasındaki kullanıcılara yalnızca çocuğun takip ettiği hesapların mesaj göndermesine izin verilecek.
Mesajlaşma servislerinde bulunan ve mesajın karşı taraf tarafından okunup okunmadığını gösteren “görüldü” bilgisi de çocuk hesaplarında kullanılamayacak.
Platformların çocuk hesaplarını başka kullanıcılara takip önerisi olarak göstermesi de engellenecek.
Aynı şekilde çocuk hesapları, başka hesapları takip etmeye yönlendiren otomatik önerilerle karşılaşmayacak.
Telefon rehberi veya başka uygulamalardaki arkadaş listelerinin sosyal medya hesabıyla eşleştirilerek kişi bulmak amacıyla kullanılması da çocuk hesaplarında sınırlandırılacak.
Canlı yayın özelliği çocuk hesaplarında kullanılamayacak
Yeni yönetmeliğin dikkat çeken maddelerinden biri de canlı yayın özelliği ile ilgili.
15-18 yaş arasındaki kullanıcılara sosyal medya platformları üzerinden canlı yayın açma imkânı sunulamayacak.
Böylece TikTok, Instagram ve benzeri platformlarda bulunan canlı yayın sistemlerinin çocuk hesaplarındaki kullanımına yönelik önemli bir kısıtlama getirilmiş olacak.
Sonsuz kaydırma özelliğine de kısıtlama geliyor
Sosyal medya platformlarının kullanıcıları uzun süre uygulama içinde tutmak için kullandığı tasarım yöntemleri de yönetmeliğin kapsamına giriyor.
Çocuk hesaplarında sonsuz kaydırma olarak bilinen ve kullanıcının herhangi bir ek işlem yapmasına gerek kalmadan sürekli yeni içerikle karşılaşmasını sağlayan sistemler kullanılamayacak.
Görsel ve videoların arka arkaya otomatik şekilde sunulduğu benzer tasarımlar da bu kapsamda değerlendirilecek.
Bu nedenle yeni düzenleme yalnızca hesap güvenliğini değil, sosyal medya uygulamalarının çocuklara içerik sunma biçimini de doğrudan değiştirecek.
Çocuklara kişiselleştirilmiş reklam gösterilemeyecek
Sosyal medya şirketleri, 15-18 yaş arasındaki kullanıcıların davranışlarını takip ederek oluşturulan profillere dayalı kişiselleştirilmiş ticari reklamlar gösteremeyecek.
Benzer şekilde çocukların sosyal medya üzerindeki hareketlerinin analiz edilerek kişiselleştirilmiş içerik sunmak amacıyla kullanılmasına da sınırlamalar getiriliyor.
Çocukların platformlarda daha fazla zaman geçirmesini teşvik eden tasarım ve özellikler de düzenlemenin hedef aldığı alanlar arasında bulunuyor.
Ekran görüntülerine karşı teknik önlem alınacak
Yönetmeliğin teknoloji şirketlerine getirdiği ilginç yükümlülüklerden biri de ekran görüntüleriyle ilgili.
Sosyal ağ sağlayıcılarının çocukların profil fotoğrafları, hesapları, paylaşımları ve görsellerinin ekran görüntüsü alınmasını önlemeye yönelik teknik tedbirler geliştirmesi gerekecek.
Burada yönetmeliğin platformlara doğrudan teknik tedbir yükümlülüğü getirdiğini belirtmek gerekiyor. Bunun farklı işletim sistemlerinde ve cihazlarda nasıl uygulanacağı ise sosyal medya şirketlerinin geliştireceği yöntemlerle daha net hale gelecek.
Ebeveynler ekran süresini kontrol edebilecek
Yeni düzenleme ebeveynlere de sosyal medya hesapları üzerinde daha fazla kontrol imkânı sağlıyor.
Platformlar ailelere yönelik ebeveyn kontrol araçları sunmak zorunda olacak.
Bu araçlarla ebeveynlerin çocuklarının sosyal medya hesaplarına ilişkin bazı ayarları yönetebilmesi ve kullanım sürelerine sınır koyabilmesi mümkün olacak.
Aileler ayrıca ücretli üyelik, uygulama içi satın alma ve benzeri işlemler üzerinde kontrol sahibi olabilecek. Harcama işlemleri için onay şartı veya belirli harcama limitleri uygulanabilecek.
Konum paylaşımıyla ilgili bazı özellikler de ebeveyn denetimine dahil edilebilecek.
Bununla birlikte yönetmelik, ebeveyn kontrol sistemlerinin çocuğun mahremiyetini tamamen ortadan kaldıracak şekilde tasarlanmasını da istemiyor.
Çocuğa ebeveyn kontrolünün aktif olduğu konusunda bilgi verilmesi gerekecek.
Platformların söz konusu kontrol ve bilgilendirme araçlarını Türkçe olarak sunması da zorunlu olacak.
Mevcut Instagram, TikTok ve diğer sosyal medya hesapları ne olacak?
Düzenlemenin en çok merak edilen noktalarından biri halihazırda kullanılan milyonlarca sosyal medya hesabının durumuyla ilgili.
Yeni kurallar yalnızca 1 Kasım 2026’dan sonra açılacak hesapları kapsamıyor.
Sosyal medya şirketlerinin daha önce oluşturulmuş ve yeni sistem üzerinden yaş doğrulaması yapılmamış mevcut hesapları da doğrulaması gerekecek.
Platformlara bu işlemin tamamlanması için 31 Mart 2027 tarihine kadar süre verilecek.
Başka bir ifadeyle mevcut kullanıcıların hesapları 1 Kasım günü otomatik olarak kapanmayacak. Platformlar geçiş döneminde hesapların yaş doğrulamasını gerçekleştirecek.
15 yaşından küçük olduğu belirlenen mevcut hesaplar kapatılacak
Mevcut hesaplarda gerçekleştirilecek yaş kontrolü sonucunda kullanıcının 15 yaşını doldurmadığı tespit edilirse hesap kapatılacak.
Platformun hesap sahibine bu konuda bilgi vermesi gerekecek.
Hesaba ilişkin verilerin silinmesi konusunda ise itiraz süreci önem taşıyor. Kullanıcının karara itiraz etmesi durumunda ilgili veriler inceleme tamamlanıncaya kadar korunabilecek.
İtiraz süreci kullanılmazsa hesapla ilişkili verilerin mevzuatta belirlenen şekilde silinmesi gerekecek.
15 yaşını doldurduğu ancak 18 yaşından küçük olduğu belirlenen kullanıcıların hesapları ise çocuklara yönelik yeni ayrıştırılmış hizmet kurallarına geçirilecek.
Yanlış yaş tespitine itiraz edilebilecek
Yaş doğrulama sisteminin hatalı sonuç vermesi veya hesabın yanlışlıkla kapatılması ihtimaline karşı kullanıcıların itiraz hakkı bulunacak.
Sosyal medya şirketlerinin bu işlemler için ücretsiz ve Türkçe hizmet veren bir itiraz mekanizması oluşturması gerekecek.
Başvuruların yalnızca otomatik algoritmalar tarafından değerlendirilmesi yeterli olmayacak. Gerektiğinde insan incelemesi yapılması da sağlanacak.
Sosyal medya şirketleri için büyük teknik değişiklik kapıda
Düzenleme özellikle Instagram, TikTok, X, Facebook ve benzeri büyük sosyal ağların Türkiye’deki hizmetlerinde önemli teknik değişiklikler yapılmasına yol açabilir.
Platformların kısa süre içerisinde;
yaş doğrulama sistemleri, çocuk hesapları için özel gizlilik ayarları, ebeveyn kontrol araçları, reklam sistemleri, mesajlaşma özellikleri ve içerik akış algoritmaları gibi birçok alanı yeni kurallara uyarlaması gerekecek.
Türkiye’den erişilebilen yurt içi ve yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılarının düzenlemenin kapsamına alınması nedeniyle değişikliklerin yalnızca Türkiye merkezli şirketlerle sınırlı kalması beklenmiyor.
Kurallara uymayan sosyal ağ sağlayıcıları ise ilgili mevzuat kapsamında yaptırımlarla karşılaşabilecek.
Sosyal medyada yeni dönem 1 Kasım’da başlıyor
Türkiye’de çocukların sosyal medya kullanımını önemli ölçüde değiştirecek düzenleme 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Böylece 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya hizmetlerinden yararlanmasının önüne geçilirken, 15-18 yaş grubunun platformları daha sıkı gizlilik ve güvenlik önlemleri altında kullanması amaçlanıyor.
Mevcut kullanıcılar açısından kritik tarih ise 31 Mart 2027 olacak. Sosyal medya şirketlerinin bu tarihe kadar doğrulanmamış mevcut hesapların yaş kontrolünü en az bir kez tamamlaması gerekiyor.
Özellikle Instagram, TikTok, YouTube, Facebook ve X gibi milyonlarca kişinin kullandığı hizmetlerin yeni kuralları uygulamalarına nasıl entegre edeceği, düzenlemenin yürürlüğe girmesinin ardından teknoloji dünyasının yakından takip edeceği başlıklardan biri olacak.
